Wycena przedsiębiorstw franczyzowych: Przewodnik dla franczyzodawców

Wycena przedsiębiorstwa franczyzowego – z perspektywy franczyzodawcy – wymaga praktycznego podejścia, które uwzględnia zarówno sprawdzone wskaźniki finansowe, jak i specyfikę franczyzy. Niezależnie od tego, czy chodzi o przygotowanie do sprzedaży, pozyskanie inwestorów, czy planowanie strategiczne: Realistyczna wartość przedsiębiorstwa ma kluczowe znaczenie.

Jak najlepiej to zrobić? Nasza rekomendacja: Stosując mieszankę metod i wyczucie. Wykorzystaj wskaźniki takie jak EBITDA i mnożniki, aby uzyskać szybki przegląd, ale uzupełnij je bardziej szczegółowymi metodami, takimi jak DCF, aby odzwierciedlić potencjał wzrostu, oraz analizami wartości marki, aby określić wartości niematerialne.

Jeśli to możliwe, kieruj się przykładami z życia wziętymi z Twojej branży, ale miej na uwadze indywidualną sytuację Twojego systemu. W ten sposób uzyskasz wiarygodną, zrozumiałą wycenę, która przekona zarówno Ciebie jako franczyzodawcę, jak i potencjalnych inwestorów.

Krótki przewodnik po wycenie franczyzy: Ważne wskaźniki i wzory

Krok 1: Określ EBITDA jako podstawę: Najpierw oblicz EBITDA (zysk przed odsetkami, podatkami, amortyzacją) Twojego przedsiębiorstwa franczyzowego. Ten wynik przed odsetkami, podatkami i amortyzacją odzwierciedla operacyjną rentowność.

Wzór: EBITDA = Zysk netto + Odsetki + Podatki + Amortyzacja

Przykład: Jeśli centrala Twojej franczyzy ma zysk netto w wysokości 200 000 € i amortyzację w wysokości 50 000 €, to (przy pominięciu odsetek i podatków) EBITDA wynosi 250 000 €.

Krok 2: Wybierz odpowiedni mnożnik: Poszukaj typowych mnożników EBITDA w Twojej branży lub wykorzystaj dane porównawcze podobnych systemów franczyzowych. Ten mnożnik (wielokrotność) w uproszczeniu reprezentuje czynnik, przez który mnoży się roczny zysk, aby wyprowadzić wartość przedsiębiorstwa. Typowe zakresy silnie zależą od branży, wielkości i wzrostu. Na przykład, pojedyncze studia fitness są często wyceniane na 3- do 5-krotność ich EBITDA, podczas gdy duzi, ugruntowani franczyzodawcy mogą osiągać znacznie wyższe mnożniki. Dla wstępnego poczucia wartości może również służyć mnożnik przychodów (np. 1× do 2× roczne przychody), jeśli EBITDA silnie się waha.

W kontekście franczyzy rozpatruje się w szczególności przychody powtarzalne (np. roczne opłaty franczyzowe/opłaty licencyjne) – inwestor mógłby na przykład ustalić wartość jako wielokrotność rocznych przychodów z tytułu opłat licencyjnych, analogicznie do mnożnika przychodów.

Krok 3: Oblicz wartość przedsiębiorstwa: Zastosuj wybrany mnożnik do Twojej EBITDA.

Wzór: Wartość przedsiębiorstwa = EBITDA x Mnożnik

Przykład: Przy EBITDA w wysokości 250 000 € i typowym dla branży mnożniku wynoszącym 6, wartość przedsiębiorstwa wynosi 1,5 mln €. Należy pamiętać, że jest to Enterprise Value (całkowita wartość przedsiębiorstwa wraz z długami) – aby wyprowadzić wartość kapitału własnego, należy ewentualnie odjąć zobowiązania finansowe i dodać środki pieniężne.

Krok 4: Sprawdź wiarygodność za pomocą innych metod: Zweryfikuj wynik, przeprowadzając kontrolę krzyżową za pomocą innych metod. Utwórz np. przybliżone obliczenie Discounted-Cash-Flow (DCF) na podstawie Twojego planu biznesowego, aby sprawdzić, czy wartość mnożnika jest uzasadniona. Podobnie możesz określić wartość substancji (wartość aktywów netto) jako dolną granicę. Jeśli wszystkie metody są zgodne w jednym rzędzie wielkości, wzrasta wiarygodność wyceny. Szczególnie we franczyzie zaleca się, oprócz czystych przychodów z opłat centrali, uwzględnienie również wartości marki i sieci – np. za pomocą metody Relief-from-Royalty dla wartości marki (patrz poniżej).

Jak określić wartość marki systemu franczyzowego?

Istotna różnica w stosunku do wyceny klasycznego przedsiębiorstwa polega na tym, że należy rozpatrywać wartość całego systemu franczyzowego, a nie tylko wartość pojedynczego przedsiębiorstwa. Franczyzodawcy posiadają z reguły wartościowe aktywa niematerialne, przede wszystkim markę i koncepcję biznesową.

Metoda Relief-from-Royalty (wartość marki poprzez opłaty licencyjne)

Ta metoda jest specjalną procedurą wyceny takich aktywów niematerialnych, w szczególności praw do znaków towarowych. Jest ona często stosowana uzupełniająco do wyceny przedsiębiorstwa, aby określić udział wartości całkowitej, który można przypisać samej marce.

Zasada: Wartość marki lub koncepcji franczyzowej wynika z fikcyjnych opłat licencyjnych, które przedsiębiorstwo musiałoby zapłacić, gdyby nie posiadało marki samodzielnie, lecz licencjonowało ją od osoby trzeciej. Ponieważ franczyzodawca samodzielnie korzysta z marki, oszczędza sobie te koszty licencyjne – ta „wartość oszczędności” jest dyskontowana do dnia dzisiejszego i daje wartość marki. Innymi słowy: Ile zapłaciłby ktoś inny za możliwość korzystania z marki?

Postępowanie: Najpierw określa się oczekiwane przychody związane z obrotem, które można przypisać marce – w przypadku franczyzy są to zazwyczaj obroty systemowe franczyzobiorców lub opłaty franczyzowe, które są generowane przez korzystanie z marki. Następnie stosuje się odpowiednią stawkę licencyjną (%). Zwykłe stawki licencyjne dla znanych marek wynoszą często, w zależności od branży, np. od 1% do 5% obrotu – konkretne wartości można określić poprzez porównania rynkowe podobnych transakcji licencyjnych marek.

Daje to roczną notoryczną opłatę licencyjną. Po odjęciu podatków od tych fikcyjnych dochodów i zdyskontowaniu przez oczekiwany okres użytkowania marki (często zakłada się nieskończony lub bardzo długi okres użytkowania, ewentualnie z czynnikiem wzrostu), wartość bieżąca wszystkich Royalty Savings sumuje się do wartości marki.

Dla przedsiębiorstw franczyzowych ta metoda może pokazać, jaka część całkowitej wartości przedsiębiorstwa jest uzasadniona przez markę i know-how systemu. W praktyce wartość marki obliczona za pomocą Royalty-Relief często wpływa na modele DCF lub modele wartości dochodowej (na przykład poprzez dodanie jej do wartości substancji). Przykład: Załóżmy, że franczyza opieki nad seniorami osiąga 50 mln € rocznego obrotu w całym systemie, a porównywalne marki opieki mają opłaty licencyjne w wysokości 5% obrotu. Hipotetyczna roczna opłata licencyjna za markę wynosi wtedy 2,5 mln €. Jeśli odliczy się np. 30% podatków i zdyskontuje to obciążenie netto odpowiednim czynnikiem, to – w zależności od przyjętej stopy wzrostu i dyskontowania – powstaje znaczny potencjał wartości marki (np. z grubsza 15–20 mln € wartości bieżącej w ciągu najbliższych lat). Ta wartość doszłaby dodatkowo do czystej wartości substancji centrali i wyjaśnia, dlaczego kupujący często płacą wysoką cenę za ugruntowane systemy franczyzowe płacą: Nabywają oni nie tylko istniejące zyski, ale także silną markę, której użytkowanie w przeciwnym razie kosztowałoby opłaty licencyjne.

Wskazówka: Metoda Royalty-Relief łączy elementy wyceny rynkowej i dochodowej. Jest ona przydatna, gdy wartość marki odgrywa dużą rolę – w przypadku znanych marek franczyzowych jest to więc jak najbardziej istotne. Wymaga ona jednak starannych badań porównywalnych stawek licencyjnych i wiąże się z niepewnością w założeniu przyszłych obrotów. W Niemczech ta metoda jest często stosowana w ramach ekspertyz wartości marki (np. do celów bilansowania lub podatkowych), podczas gdy w przypadku wyceny całego przedsiębiorstwa w negocjacjach dominują zazwyczaj metody łatwiejsze do komunikowania (DCF, Multiples).

Więcej informacji na temat metod DCF i wartości substancji można znaleźć w artykule na blogu Metody wyceny