Hoe beoordeel je een bedrijf dat niet winstgevend is?

Ook een niet-winstgevend bedrijf kan aanzienlijke of strategische waarde hebben. De keuze van de juiste waarderingsmethode hangt sterk af van de individuele situatie: van de vermogensstructuur, de marktkansen en de doelen van de eigenaren. Een combinatie van meerdere methoden biedt vaak de meeste zeggingskracht.

De boekwaardemethode

Dit is een vaak gebruikte en relatief eenvoudig toe te passen waarderingsmethode.

Wat wordt verstaan onder de boekwaarde?

De boekwaarde van een bedrijf is de rekenkundige waarde van het eigen vermogen volgens de balans – dus het verschil tussen de totale activa en de verplichtingen. In de eenvoudigste vorm komt het neer op:

Boekwaarde = Activa – Schulden

Hierbij worden alle gebalanceerde activa (bijv. machines, vastgoed, voorraden, liquide middelen) in aanmerking genomen, minus de bestaande passiva (bijv. leningen, schulden aan leveranciers). Bij deze methode wordt de boekwaarde van het bedrijf bepaald door het eigen vermogen (totale waarde van de activa minus schulden) te berekenen. Deze aanpak kan nuttig zijn als het bedrijf activa heeft die de verplichtingen overtreffen.

Wanneer is de boekwaardemethode zinvol?

Juist bij niet-winstgevende bedrijven kan de boekwaarde een eerste aanknopingspunt zijn, vooral als:

• er waardevolle activa aanwezig zijn (bijv. vastgoed, merkrechten, machinepark)
• het bedrijf niet als “going concern” (dus als niet voort te zetten) wordt beschouwd – bijv. bij geplande liquidaties, verkoop van onderdelen of in geval van sanering.
• een stabiele intrinsieke waarde gegeven is, onafhankelijk van de huidige inkomsten

Belangrijke opmerkingen over de toepassing:

De methode zegt niets over de winstgevendheid of het toekomstige potentieel van het bedrijf.

De balanswaarde weerspiegelt vaak niet de werkelijke marktwaarde. Activa zoals vastgoed of machines kunnen onder- of overgewaardeerd zijn. Een aanpassing op basis van actuele waarde wordt aanbevolen. (Meer informatie over mogelijk zinvolle aanpassingen vindt u in onze blogpost “Add backs voor de bedrijfswaardering“)

Immateriële activa zoals merken, klantenbestanden of know-how zijn vaak niet of slechts gedeeltelijk gebalanceerd – ze blijven buiten beschouwing bij de pure boekwaardemethode.

Intrinsieke waarderingsmethode

Wat is mijn bedrijf “in losse onderdelen” waard – zonder naar winst te kijken?

De intrinsieke waarde-methode beschouwt de waarde van de materiële en immateriële activa die het bedrijf ter beschikking staan – ongeacht of er momenteel winst wordt gemaakt of niet. Het is vooral geschikt als er bedrijfssubstantie aanwezig is, maar de winstsituatie zwak is.

Wat is de intrinsieke waarde?

De intrinsieke waarde geeft aan wat het zou kosten om een identiek bedrijf vandaag opnieuw op te bouwen – dus met dezelfde activa, op dezelfde locatie, met vergelijkbare apparatuur.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

• Reproductiewaarde: Wat kost het om de bestaande substantie gelijkwaardig te herstellen?
• Liquidatiewaarde: Wat brengt de verkoop van de substantie op in de markt (zie aparte methode)?

Intrinsieke waarde = reële waarde van alle noodzakelijke bedrijfsmiddelen – schulden

De bedrijfsnoodzakelijke activa kunnen bijvoorbeeld grond, gebouwen, machines, het wagenpark, voorraden, technische apparatuur, software, patenten, merken (indien waardeerbaar), etc. zijn. Niet meegenomen worden het klantenbestand, het bedrijfsmodel of de know-how – voor zover deze niet verhandelbaar zijn.

Wanneer is de intrinsieke waarde-methode zinvol?

• Voor minimumwaardebepaling, als er geen noemenswaardige winstgevendheid aanwezig is
• Bij niet-winstgevende bedrijven met wezenlijke substantie (bijv. productiebedrijven, vastgoedeigenaren, technische dienstverleners)
• Bij sanering of verkoopvoorbereiding, wanneer het bedrijf mogelijk opgesplitst of stapsgewijs verkocht wordt

Bijzonderheden uitdagingen:

Immateriële waarden worden vaak niet of moeilijk vastgesteld – vooral bij niet-beursgenoteerde bedrijven.

Pure balanswaarden zijn vaak niet marktconform – een waardering tegen actuele waarde is noodzakelijk.

Nutteloze of verouderde activa (bijv. te grote installaties) moeten eventueel afgeschreven worden.

De intrinsieke waarde-methode levert een feitelijk onderbouwde waarderingsbasis voor bedrijven met reëel-economische substantie – vooral als er geen of slechts een beperkt winstpotentieel is. Het is goed geschikt als onderste waarderingsgrens, maar vervangt geen opbrengst- of marktgerichte beschouwing als er toekomstpotentieel is.

De liquidatiewaarde methode

Hoeveel is mijn bedrijf waard als het afgewikkeld zou moeten worden?

Als een bedrijf niet winstgevend is, komt vaak de vraag op: wat blijft er over als ik de zaak stop en alle activa verkoop? De liquidatiewaardemethode geeft daarop een duidelijk, zij het vrij conservatief antwoord.

Wat betekent “liquidatiewaarde”?

De liquidatiewaarde is de geschatte opbrengst die je zou kunnen krijgen als alle activa van het bedrijf worden verkocht en met de opbrengst alle bestaande schulden worden afgelost – dus zeg maar de “restwaarde” van het bedrijf in geval van ontbinding.

Het is meestal lager dan de boekwaarde, omdat bij een snelle liquidatie vaak alleen dumpverkoopprijzen worden behaald.

Liquidatiewaarde = realistische verkoopopbrengst van alle activa – schulden – afwikkelingskosten

Wanneer is de liquidatiewaardemethode zinvol?

Deze methode is vooral relevant in de volgende situaties:

• Bij overdrachts- of verkoopoverwegingen, wanneer potentiële investeerders de minimumwaarde van het bedrijf willen inschatten.
• Als het bedrijf op lange termijn geen inkomsten meer verwacht of er geen koper voor de bedrijfsactiviteiten als geheel te vinden is.
• In faillissementsscenario’s, bij herstructureringen of als worst-case scenario in de strategische planning.

Factoren om rekening mee te houden

Schat de verkoopopbrengsten realistisch in. Machines of voorraden brengen op de vrije markt vaak minder op dan hun boekwaarde. Onroerend goed kan daarentegen hogere waarden opleveren.

De tijdfactor speelt een rol: hoe sneller er geliquideerd moet worden, hoe lager meestal de verkoopopbrengsten.

Houd rekening met afwikkelingskosten (bijv. makelaars, juridisch advies, personeelsreductie, contractbeëindigingen).

Let op de fiscale aspecten bij het vrijmaken van stille reserves.

DCF-methode (Discounted Cash Flow)

Kan mijn bedrijf ondanks huidige verliezen toekomstige waarde hebben?

De Discounted-Cashflow-methode (kortweg: DCF) is een van de meest gebruikte methoden voor bedrijfswaardering – vooral bij bedrijven die als continueerbaar worden beschouwd en over toekomstig waardepotentieel beschikken, zelfs als ze momenteel geen winst maken.

Het basisidee: de waarde van een bedrijf wordt bepaald door de toekomstige financiële overschotten (cashflows) die het voor zijn eigenaren kan genereren. Deze toekomstige cashflows worden met een zogenaamde disconteringsvoet (vaak gebaseerd op de kapitaalkosten) teruggerekend naar hun huidige contante waarde.

Waarde van het bedrijf = contante waarde van toekomstige cashflows

Daarbij geldt: hoe risicovoller en onzekerder de toekomstige inkomsten, hoe hoger de disconteringsvoet – en hoe lager de huidige bedrijfswaarde.

Toepassing bij niet-winstgevende bedrijven:

Ook als er momenteel geen winst of zelfs verlies wordt gemaakt, kan de DCF-methode zinvol zijn als:

• een omslag in de bedrijfsontwikkeling realistisch te plannen is (bijv. door herstructureringen, nieuwe producten of marktexpansie),
• er een begrijpelijk toekomstscenario is met positieve cashflows,
• investeerders of eigenaren een langetermijnperspectief hanteren.

In deze gevallen wordt typisch een zogenaamd “ramp-up scenario” berekend: de eerste jaren tonen negatieve of lage cashflows, voordat een duurzame positieve ontwikkeling intreedt.

Uitdagingen & valkuilen van de DCF-methode

De kapitalisatievoet is cruciaal: de gekozen rentevoet moet het risico adequaat weerspiegelen – een te optimistische aanname leidt snel tot te hoge waarden.

Hoge afhankelijkheid van aannames: omzetgroei, marges, investeringen, marktontwikkeling – kleine veranderingen kunnen grote gevolgen hebben voor de waarde.

Planningsonzekerheid: bij niet-winstgevende bedrijven is de prognose natuurlijk riskanter. Gevoeligheidsanalyses zijn daarom onmisbaar.

Marktwaarde-/multiplicatormethode

Wat betalen anderen voor vergelijkbare bedrijven – ook als die momenteel geen winst maken?

De marktwaarde- of multiplicatormethode is niet gebaseerd op de eigen bedrijfsgegevens, maar op wat op de markt wordt betaald – bijvoorbeeld bij bedrijfsovernames, fusies of beursgangen. Deze is praktijkgericht en is gebaseerd op reële transacties.

Bedrijfswaarde = Multiplicator × Referentiegrootte

Er worden multiplicatoren gebruikt die gebruikelijk zijn in de branche en die geobserveerd konden worden bij een recente transactie van een vergelijkbaar bedrijf. Bij niet-winstgevende bedrijven hebben de multiplicatoren typisch betrekking op de omzet of branchespecifieke kengetallen.

Toepassing bij niet-winstgevende bedrijven:

De methode is vooral handig als:

• het bedrijf aantrekkelijk is vanwege bijvoorbeeld klantenbasis, platformeffecten of schaalbaarheidspotentieel
• er geen winst is, maar wel relevante omzet of marktaandeel
• er vergelijkbare deals bekend zijn in de branche (bijv. via M&A-adviseurs, databases, brancherapporten)

Wat zijn de kansen risico’s van deze methode?

De vergelijkbaarheid is cruciaal: Een passende branchevergelijking is beslissend – verschillen in businessmodel, grootte of regio kunnen de zeggingskracht sterk beïnvloeden. Vooral bij kleinere bedrijven, waar zelden cijfers worden gepubliceerd, kan het lastig zijn om betrouwbaar cijfermateriaal te krijgen.

Als er cijfers beschikbaar zijn, blinkt deze methode uit door marktgerichtheid: De waarden zijn gebaseerd op echte aankopen en weerspiegelen de daadwerkelijke betalingsbereidheid.

Hoge volatiliteit: Multiplicatoren kunnen sterk schommelen afhankelijk van de marktfase

Meer informatie over deze methode en haar varianten zoals de EBIT-multiple methode, EBITDA-multiple methode, enz. vindt u in een aparte blogpost.

Overzicht: Welke methode wanneer?

Bedrijfssituatie	Aanbevolen methode(n)
Substantie aanwezig, geen inkomsten	Intrinsieke waarde, boekwaarde, liquidatiewaarde
Geen toekomstperspectief	Liquidatiewaarde
Sanerings- of turnaround-scenario	DCF, aanvullend intrinsieke waarde
Hoge marktwaarde door klanten, platform, merk	Multiplicatormethode, evt. DCF
Bedrijfsbeëindiging gepland	Liquidatiewaarde, intrinsieke waarde